{"id":929,"date":"2024-11-14T13:22:23","date_gmt":"2024-11-14T11:22:23","guid":{"rendered":"https:\/\/react-culture.eu\/blog\/audiodeskrypcja-jako-pomoc-dla-osob-z-niepelnosprawnoscia-wzroku-jak-uczynic-sztuke-dostepna-czesc-2\/"},"modified":"2025-03-18T13:05:21","modified_gmt":"2025-03-18T11:05:21","slug":"audiodeskrypcja-jako-pomoc-dla-osob-z-niepelnosprawnoscia-wzroku-jak-uczynic-sztuke-dostepna-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/blog\/audiodeskrypcja-jako-pomoc-dla-osob-z-niepelnosprawnoscia-wzroku-jak-uczynic-sztuke-dostepna-czesc-2\/","title":{"rendered":"Audiodeskrypcja jako pomoc dla os\u00f3b z upo\u015bledzeniem wzroku: jak uczyni\u0107 sztuk\u0119 bardziej dost\u0119pn\u0105? – cz.2"},"content":{"rendered":"\n

Autorka: Cannelle Dewaeles, ALTO <\/strong><\/p>\n\n

W drugiej cz\u0119\u015bci serii artyku\u0142\u00f3w na temat audiodeskrypcji przyjrzymy si\u0119 bli\u017cej temu, jak jest ona opracowywana. Jakie tre\u015bci nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107? Jak powinna by\u0107 zobrazowana? Jakich wybor\u00f3w redakcyjnych nale\u017cy dokona\u0107? Jakich technologii warto u\u017cy\u0107? Jak mo\u017cna po\u0142\u0105czy\u0107 audiodeskrypcj\u0119 z innymi mediami? <\/p>\n\n

Ale przede wszystkim: czym jest audiodeskrypcja? <\/h2>\n\n

Audiodeskrypcja sk\u0142ada si\u0119 z m\u00f3wionego opisu tego, co jest ogl\u0105dane (pokaz, dzie\u0142o sztuki, miejsce itp.) i ma na celu zrekompensowanie upo\u015bledzenia wzroku poprzez wykorzystanie s\u0142uchu – w przeciwie\u0144stwie do urz\u0105dze\u0144 takich jak tele-powi\u0119kszalniki, kt\u00f3re wymagaj\u0105 cz\u0119\u015bciowego widzenia. Audiodeskrypcja, szeroko stosowana w przemy\u015ble filmowym, sprawdzi\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c jako narz\u0119dzie mediacji kulturowej. Jest ona wykorzystywana do uatrakcyjnienia zwiedzania poprzez komentarz d\u017awi\u0119kowy opisuj\u0105cy prezentowane tre\u015bci. Jednak efekty r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od stopnia upo\u015bledzenia wzroku: osobie niewidomej pomaga zbudowa\u0107 mentalny obraz obiektu, podczas gdy osobie niedowidz\u0105cej, kt\u00f3ra w zwi\u0105zku z tym mo\u017ce rozr\u00f3\u017cni\u0107 pewne elementy otoczenia, mo\u017ce pom\u00f3c wyja\u015bni\u0107 widoczne szczeg\u00f3\u0142y. <\/p>\n\n

<\/p>\n\n

    \n
  1. Projektowanie tre\u015bci audiodeskrypcji <\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n

    Co zatem mo\u017cna powiedzie\u0107 w odniesieniu do audiodeskrypcji w sektorze kultury? Pomimo nazwy, audiodeskrypcja obejmuje nie tylko tre\u015bci opisowe, ale tak\u017ce wskaz\u00f3wki informacyjne. Te ostatnie zawieraj\u0105 zar\u00f3wno instrukcje korzystania z audiowycieczki, kt\u00f3re nale\u017cy wyja\u015bni\u0107 na pocz\u0105tku wizyty, jak i wskaz\u00f3wki, kt\u00f3re pomog\u0105 osobom niedowidz\u0105cym znale\u017a\u0107 drog\u0119. Nale\u017cy jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu odwiedzaj\u0105cy z upo\u015bledzeniem wzroku nie s\u0105 w stanie zwiedza\u0107 muzeum ca\u0142kowicie niezale\u017cnie, dlatego pomaga im osoba towarzysz\u0105ca, kt\u00f3ra prowadzi. <\/p>\n\n

    Te dwa rodzaje tre\u015bci – opisowe i informacyjne – mo\u017cna rozr\u00f3\u017cni\u0107 d\u017awi\u0119kowo, w szczeg\u00f3lno\u015bci za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych g\u0142os\u00f3w, tak aby odwiedzaj\u0105cy mogli wyra\u017anie zobaczy\u0107, co jest cz\u0119\u015bci\u0105 wizyty, a co nie. <\/p>\n\n

    Gdy opisy s\u0105 kluczowe, musimy dokona\u0107 wyboru redakcyjnego: jak po\u0142\u0105czy\u0107 surowy opis z analiz\u0105 pracy? Czy powinni\u015bmy je rozdzieli\u0107 czy po\u0142\u0105czy\u0107? Oddzielenie tych dw\u00f3ch element\u00f3w mo\u017ce zapewni\u0107 wi\u0119ksz\u0105 przejrzysto\u015b\u0107 dla s\u0142uchacza, kt\u00f3ry tworzy mentalny obraz, zanim zrozumie, o co w tym wszystkim chodzi, ale mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c generowa\u0107 pewne poczucie redundancji i ogranicza\u0107 p\u0142ynno\u015b\u0107 komentarza (opis i analiza cz\u0119sto si\u0119 odbijaj\u0105 echem). <\/p>\n\n

    Jak teraz opisa\u0107 nasz\u0105 wizj\u0119 komu\u015b, kto nie ma mo\u017cliwo\u015bci jej zobaczenia? To pytanie podkre\u015bla znaczenie sposobu, w jaki zwracamy si\u0119 do odbiorc\u00f3w z dysfunkcj\u0105 wzroku. <\/p>\n\n

    Pierwszym elementem, kt\u00f3ry nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, jest szybko\u015b\u0107 m\u00f3wienia. Zalecamy przyj\u0119cie spokojnego, raczej powolnego rytmu, przerywanego w razie potrzeby kr\u00f3tkimi pauzami, aby u\u0142atwi\u0107 s\u0142uchaczom wizualizacj\u0119 i zrozumienie bez wyd\u0142u\u017cania komentarza. Musimy jednak pami\u0119ta\u0107 o cz\u0119sto napotykanej pu\u0142apce, jak\u0105 jest zbyt monotonny opis audio, kt\u00f3ry nie odzwierciedla ju\u017c zakresu emocji przekazywanych w tradycyjnych komentarzach. Podczas s\u0142uchania opis\u00f3w audio w Louvre Lens testerzy ze specjalistycznego stowarzyszenia Valentin Ha\u00fcy skomentowali, \u017ce w nagraniach brakowa\u0142o u\u015bmiechu i emocji, a u\u017cyty ton nie by\u0142 wystarczaj\u0105co \u201euciele\u015bniony\u201d. Ta informacja zwrotna by\u0142a bardzo pomocna przy ulepszaniu ostatecznej wersji wycieczki audio. <\/p>\n\n

    Podczas tworzenia komentarza istotne jest r\u00f3wnie\u017c stymulowanie wyobra\u017ani s\u0142uchacza. Nie wahajmy si\u0119 wi\u0119c u\u017cywa\u0107 bardzo wizualnych opis\u00f3w lub por\u00f3wna\u0144, pomimo pozornego paradoksu, i odwo\u0142ujmy si\u0119 do innych zmys\u0142\u00f3w, poprzez s\u0142uch, uczucia, zapach, dotyk. Na przyk\u0142ad, w przypadku wycieczki z audiodeskrypcj\u0105 po Palais Garnier, Alto poprosi\u0142o Jean-Marc Plumauzille, audiodeskryptora ze stowarzyszenia Valentin Ha\u00fcy, aby wzi\u0105\u0142 w niej udzia\u0142. Podczas ca\u0142ej wycieczki zach\u0119ca on odwiedzaj\u0105cych do dotykania otaczaj\u0105cych mebli, aby poczu\u0107 tekstury i materia\u0142y, lub do zdj\u0119cia s\u0142uchawek, aby ch\u0142on\u0105\u0107 d\u017awi\u0119ki tego miejsca. W ten sam spos\u00f3b Mus\u00e9e de la Marine (Muzeum Morskie) zdecydowa\u0142o si\u0119 na anga\u017cuj\u0105ce tre\u015bci (w szczeg\u00f3lno\u015bci dzi\u0119ki szkicom d\u017awi\u0119kowym) dla swoich odwiedzaj\u0105cych. Chocia\u017c istnieje ryzyko przyt\u0142oczenia niewidomych i niedowidz\u0105cych nadmiarem d\u017awi\u0119ku, ta wci\u0105gaj\u0105ca tre\u015b\u0107 mo\u017ce w rzeczywisto\u015bci \u201enakarmi\u0107\u201d ich wyobra\u017ani\u0119 i wzbogaci\u0107 wra\u017cenia z wizyty, kt\u00f3re cz\u0119sto s\u0105 ograniczone pod wzgl\u0119dem kreatywno\u015bci. <\/p>\n\n

    <\/p>\n\n

      \n
    1. Sposoby poprawiaj\u0105ce wra\u017cenia odwiedzaj\u0105cych zwi\u0105zane z audiodeskrypcj\u0105 <\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n

      Wyb\u00f3r tre\u015bci i spos\u00f3b, w jaki jest ona wyra\u017cana, maj\u0105 zasadnicze znaczenie dla odpowiedniej audiodeskrypcji, ale podczas projektowania dost\u0119pnego do\u015bwiadczenia dla os\u00f3b niedowidz\u0105cych mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zastosowa\u0107 inne narz\u0119dzia. <\/p>\n\n

      Po pierwsze, technologia. Ma ona na celu uproszczenie korzystania z medium zwiedzania (audioprzewodnika), na przyk\u0142ad dzi\u0119ki przyciskom dotykowym (systematycznym dla centralnego przycisku), ale mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c pom\u00f3c w uczynieniu u\u017cytkownika z upo\u015bledzeniem wzroku bardziej autonomicznym. My\u015blimy tu w szczeg\u00f3lno\u015bci o potencjale automatycznej aktywacji, kt\u00f3ra wydaje si\u0119 warta zbadania w ramach projektu REACT: w jakim stopniu mo\u017ce umo\u017cliwi\u0107 autonomiczn\u0105 wizyt\u0119? Czy osoba niedowidz\u0105ca mo\u017ce korzysta\u0107 z tej technologii bez przewodnika? Pytania te pozostaj\u0105 otwarte i zas\u0142uguj\u0105 na bardziej dog\u0142\u0119bne zbadanie przez specjalist\u00f3w ds. kultury i pomocy spo\u0142ecznej. <\/p>\n\n

      Je\u015bli pozwala na to bud\u017cet, interesuj\u0105ce jest r\u00f3wnie\u017c uzupe\u0142nienie s\u0142uchowego podej\u015bcia do mediacji za pomoc\u0105 dotyku. Aby zakotwiczy\u0107 przekaz i nada\u0107 mu namacaln\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, oferowanie medi\u00f3w dotykowych, takich jak modele lub repliki, mo\u017ce wzmocni\u0107 do\u015bwiadczenie. Na przyk\u0142ad Centre Pompidou nawi\u0105za\u0142o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z projektantem Alainem Mikli w celu odtworzenia dziesi\u0119ciu dzie\u0142, wykorzystuj\u0105c p\u0142yty formatu A3 z o\u015bmioma poziomami reliefu, aby jak najdok\u0142adniej odda\u0107 szczeg\u00f3\u0142y ka\u017cdego z nich. Innowacje technologiczne mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wykorzystywane w tym przypadku, ale po wy\u017cszych kosztach. Tooteko, firma, kt\u00f3ra wyros\u0142a z doktoranckiego projektu badawczego, proponuje na przyk\u0142ad po\u0142\u0105czenie dotykowej eksploracji dzie\u0142a sztuki z obja\u015bnieniem d\u017awi\u0119kowym uruchamianym jednocze\u015bnie przez czujniki NFC (komunikacja bliskiego zasi\u0119gu), co zapewnia wi\u0119ksz\u0105 precyzj\u0119. <\/p>\n\n

      Audiodeskrypcja jest rozwi\u0105zaniem najcz\u0119\u015bciej stosowanym przez instytucje kulturalne w celu zwi\u0119kszenia dost\u0119pno\u015bci wizyt dla os\u00f3b niewidomych i niedowidz\u0105cych, mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce jest najbardziej przyst\u0119pna cenowo. <\/p>\n\n

      Aby zako\u0144czy\u0107 t\u0119 seri\u0119 artyku\u0142\u00f3w, spotkajmy si\u0119 w przysz\u0142ym miesi\u0105cu dla om\u00f3wienia kilka dobrych praktyk, kt\u00f3re nale\u017cy wdro\u017cy\u0107 podczas projektowania audiodeskrypcji! <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Autorka: Cannelle Dewaeles, ALTO W drugiej cz\u0119\u015bci serii artyku\u0142\u00f3w na temat audiodeskrypcji przyjrzymy si\u0119 bli\u017cej temu, jak jest ona opracowywana. Jakie tre\u015bci nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107? Jak powinna by\u0107 zobrazowana? Jakich wybor\u00f3w redakcyjnych nale\u017cy dokona\u0107? Jakich technologii warto u\u017cy\u0107? Jak mo\u017cna po\u0142\u0105czy\u0107 audiodeskrypcj\u0119 z innymi mediami? Ale przede wszystkim: czym jest audiodeskrypcja? Audiodeskrypcja sk\u0142ada si\u0119 z m\u00f3wionego […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-929","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/929","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=929"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/929\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1442,"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/929\/revisions\/1442"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}