{"id":2251,"date":"2025-04-18T16:38:43","date_gmt":"2025-04-18T14:38:43","guid":{"rendered":"https:\/\/react-culture.eu\/get-certified\/1-2-9-definicja-uniwersalnego-projektowania-i-jego-zastosowanie-w-tresciach-cyfrowych\/"},"modified":"2025-06-18T15:54:52","modified_gmt":"2025-06-18T13:54:52","slug":"1-2-9-definicja-uniwersalnego-projektowania-i-jego-zastosowanie-w-tresciach-cyfrowych","status":"publish","type":"grain","link":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/zdobadz-certyfikat\/1-2-9-definicja-uniwersalnego-projektowania-i-jego-zastosowanie-w-tresciach-cyfrowych\/","title":{"rendered":"1.2.9 Definicja uniwersalnego projektowania i jego zastosowanie w tre\u015bciach cyfrowych"},"content":{"rendered":"\n

Czym jest dizajn? <\/h2>\n\n

Z perspektywy chronologicznej mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce nowoczesny dizajn zaczyna si\u0119 w XIX wieku<\/sup> od instytucji takich jak Government School of Design za\u0142o\u017conej w 1837 roku w Wielkiej Brytanii lub University of Arts, Crafts and Design za\u0142o\u017conego w Konstfack w Szwecji w 1844 roku, a fundamentaln\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 niemiecki ruch Bauhaus zainicjowany w 1919 roku. <\/p>\n\n

Niedawno bardzo znany biznesmen i wynalazca, Steve Jobs, zdefiniowa\u0142 termin \u201edizajn\u201d w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: <\/p>\n\n

\n

\u201eDizajn to zabawne s\u0142owo. Niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce oznacza wygl\u0105d. Ale oczywi\u015bcie, je\u015bli zag\u0142\u0119bi\u0107 si\u0119 bardziej, tak naprawd\u0119 chodzi o to, jak to dzia\u0142a. (…) Dizajn to nie tylko to, jak co\u015b wygl\u0105da i jakie sprawia wra\u017cenie. Dizajn to spos\u00f3b, w jaki to dzia\u0142a<\/strong> (…) Dizajn to fundamentalna dusza stworzonego przez cz\u0142owieka dzie\u0142a, kt\u00f3ra ostatecznie wyra\u017ca si\u0119 w kolejnych zewn\u0119trznych warstwach produktu lub us\u0142ugi\u201d. (Jobs, 2020, 42-43) <\/p>\n<\/blockquote>\n\n

Ponadto nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 jeden dodatkowy aspekt. Cho\u0107 sam dizajn jest bardzo chwytliw\u0105 koncepcj\u0105, dla kilku grup u\u017cytkownik\u00f3w ko\u0144cowych mo\u017ce on okaza\u0107 si\u0119 bardzo ograniczaj\u0105cy, a to ze wzgl\u0119du na pewn\u0105 konkretn\u0105 form\u0119 niepe\u0142nosprawno\u015bci, na kt\u00f3r\u0105 mog\u0105 cierpie\u0107. Dlatego w\u0142a\u015bnie wymy\u015blono \u201eprojektowanie uniwersalne\u201d. <\/p>\n\n

Czym jest projektowanie uniwersalne? <\/h2>\n\n

Zgodnie z artyku\u0142em 2 Konwencji Narod\u00f3w Zjednoczonych o prawach os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych<\/em> <\/p>\n\n

\n

\u201euniwersalne projektowanie<\/em> oznacza projektowanie produkt\u00f3w, \u015brodowisk, program\u00f3w i us\u0142ug w taki spos\u00f3b, aby by\u0142y one u\u017cyteczne dla wszystkich ludzi, w najwi\u0119kszym mo\u017cliwym zakresie, bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznego projektowania. Projektowanie uniwersalne <\/em>nie wyklucza urz\u0105dze\u0144 wspomagaj\u0105cych dla okre\u015blonych grup os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych, gdy jest to konieczne\u201d. <\/p>\n<\/blockquote>\n\n

Por. <\/em>Article 2 – Definitions | Division for Inclusive Social Development (DISD) (un.org)<\/a> <\/p>\n\n

Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c, aby zrozumie\u0107, ile os\u00f3b cierpi z powodu niepe\u0142nosprawno\u015bci. Na poziomie UE, jak pokazano w raporcie \u201eNiepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 w UE: fakty i liczby\u201d, spo\u015br\u00f3d 101 milion\u00f3w os\u00f3b, 1 na 4 osoby doros\u0142e jest niepe\u0142nosprawna, przy czym szanse na nabycie niepe\u0142nosprawno\u015bci rosn\u0105 wraz z wiekiem. <\/p>\n\n

\"\"<\/figure>\n\n

Zdj\u0119cie przedstawiaj\u0105ce proporcjonalny do wieku wzrost odsetka <\/em> <\/p>\n\n

os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych w\u015br\u00f3d populacji UE <\/em> <\/p>\n\n

Wed\u0142ug tego samego badania, najwy\u017cszy odsetek wyst\u0119puje na \u0141otwie, z 40,7% populacji, jedynym powy\u017cej 40%, a nast\u0119pnie w Danii 36,7%, Finlandii 34,8%, Portugalii 33,4%, Estonii 32,5%, Holandii 32,1%, S\u0142owacji 30,5%, Rumunii 30,4%, Austrii 29,7%, Hiszpanii 29,6%, Niemczech 28,2%, na Litwie 27,4%, we Francji 26,8%, w Czechach 26,8%, Belgii 25,4%, Polsce 24,4%, Szwecji 22,6%, na W\u0119grzech 22,3%, w S\u0142owenii 21,3%, na Cyprze – 21,1%, we W\u0142oszech 20,6%, w Irlandii 20,5%, w Bu\u0142garii 13,6% i na Malcie 13,8%. <\/p>\n\n

Cf Disability in the EU: facts and figures – Consilium (europa.eu)<\/a> <\/p>\n\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 takie statystyki, koncepcja uniwersalnego projektowania jest wa\u017cna dla ka\u017cdej osoby, ale przede wszystkim dla tych, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 si\u0119 w trudnej sytuacji ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j stan zdrowia. <\/p>\n\n

Kto stworzy\u0142 ten termin? <\/h2>\n\n

Ameryka\u0144ski architekt Ronald Mace<\/strong> (1942-1998) wprowadzi\u0142 koncepcj\u0119 uniwersalnego projektowania na podstawie w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144, poniewa\u017c zachorowa\u0142 na polio w wieku dziewi\u0119ciu lat, co spowodowa\u0142o, \u017ce przez reszt\u0119 \u017cycia korzysta\u0142 z w\u00f3zka inwalidzkiego. Z tej pozycji napotka\u0142 wiele niedogodno\u015bci, o kt\u00f3rych spo\u0142ecze\u0144stwo wcze\u015bniej nie pomy\u015bla\u0142o lub nie zada\u0142o sobie trudu, by powa\u017cnie je rozwa\u017cy\u0107. Walczy\u0142 o ich usuni\u0119cie, poniewa\u017c sam, b\u0119d\u0105c studentem North Carolina State University, nie m\u00f3g\u0142 przej\u015b\u0107 przez drzwi \u0142azienki z w\u00f3zka inwalidzkiego, a tak\u017ce musia\u0142 by\u0107 przenoszony na schodach, poniewa\u017c nie mia\u0142 innych sposob\u00f3w, aby dosta\u0107 si\u0119 na zaj\u0119cia. Uko\u0144czy\u0142 studia w 1966 roku i postanowi\u0142 skoncentrowa\u0107 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na tworzeniu dost\u0119pnych pomieszcze\u0144, tak aby wszystkie produkty i budynki by\u0142y nie tylko atrakcyjne wizualnie, ale przede wszystkim u\u017cyteczne w jak najwi\u0119kszym stopniu dla innych, niezale\u017cnie od wieku, zdolno\u015bci czy sytuacji. <\/p>\n\n

Brytyjski architekt i urbanista Selwyn Goldsmith<\/strong> (1932-2011) jest r\u00f3wnie\u017c uznawany za osob\u0119, kt\u00f3ra odegra\u0142a ogromn\u0105 rol\u0119 w rozpowszechnianiu koncepcji projektowania inkluzywnego, b\u0119d\u0105c autorem ksi\u0105\u017cki Designing for the disabled: a manual of technical information<\/em>, opublikowanej <\/em>w 1963 r. przez Royal Institute of British Architects oraz przez Universal Design<\/em>, a w 2007 r. przez Routledge. Goldsmith jest tym, kt\u00f3ry w znacznym stopniu przyczyni\u0142 si\u0119 do wprowadzenia obni\u017conych kraw\u0119\u017cnik\u00f3w lub ramp na skrzy\u017cowaniach w mie\u015bcie Norwich, a tak\u017ce do potrzeby konsultacji z u\u017cytkownikami ko\u0144cowymi w celu sprawdzenia wykonalno\u015bci i u\u017cyteczno\u015bci projektu. <\/p>\n\n

Inne u\u017cywane terminy uniwersalnego projektowania to: projektowanie dla wszystkich (Design for All), projektowanie w\u0142\u0105czaj\u0105ce (Inclusive Design) i projektowanie bez barier (Barrier-Free Design). <\/p>\n\n

Por. Stephanie Woodward, Ronald Mace i jego wp\u0142yw na projektowanie uniwersalne <\/em> <\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"grain_category":[69],"lesson":[104],"class_list":["post-2251","grain","type-grain","status-publish","hentry","grain_category-passive-pl","lesson-1-2-poprawa-dostepnosci-cyfrowej-w-muzeach"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/grain\/2251","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/grain"}],"about":[{"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/grain"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"grain_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/grain_category?post=2251"},{"taxonomy":"lesson","embeddable":true,"href":"https:\/\/react-culture.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/lesson?post=2251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}