Mundaneum, Mons, Belgia

Mundaneum to wyjątkowe miejsce i organizacja. Jego korzenie sięgają końca XIX wieku. W tym czasie w Brukseli Paul Otlet, Henri La Fontaine i Leonie La Fontaine rozpoczęli tworzenie miejsca, w którym zgromadzona byłaby cała wiedza świata i udostępniona wszystkim. Dlatego ich archiwum często nazywane jest „papierowym Google”. Stworzyli oni repozytorium światowej bibliografii. Każdy mógł przesłać im informacje o książce, artykule lub innej publikacji. Kategoryzowali je zgodnie z opracowanym przez siebie systemem. A jeśli ktoś szukał informacji, na przykład o grzybach, mógł napisać do Mundaneum i poprosić o kompletną bibliografię na ten temat. Marzenia twórców Mundaneum sięgały jeszcze dalej: dążyli oni do ustanowienia pokoju na świecie. Henri La Fontaine otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1913 roku! Jednak Mundaneum miało również swoje trudne chwile. Po kilku latach zapomnienia i tułaczki archiwa Mundaneum znalazły swoją siedzibę w Mons, w budynku, który kiedyś służył jako magazyn. W środku można odkryć fascynującą historię organizacji, jej założycieli i ich marzeń. Organizowane są tu wydarzenia związane z ich credo: La paix par la connaissance [Pokój poprzez wiedzę].

W ramach projektu REACT pomogliśmy Mundaneum opracować przyjazny dla użytkownika, cyfrowy program szkoleniowy dotyczący dostępności dla odwiedzających o specjalnych potrzebach. Ze względów organizacyjnych nie mogli oni zapewnić regularnych szkoleń dla pracowników recepcji. Jedynym sposobem na poszerzenie ich wiedzy było stworzenie rozwiązania do samodzielnego szkolenia.

Naszym celem było stworzenie łatwego w użyciu, skutecznego i opartego na mechanizmach gry szkolenia, które zapewniłoby uczestnikom podstawową wiedzę na temat różnych specjalnych potrzeb i savoir-vivre’u wobec odwiedzających z niepełnosprawnościami. Jednocześnie chcieliśmy wyposażyć ich w wiedzę na temat dostępności Mundaneum, rozwiązań i materiałów edukacyjnych przygotowanych dla odwiedzających o specjalnych potrzebach. Trzecim celem było udostępnienie tego szkolenia na różnych urządzeniach cyfrowych (komputerach, tabletach, smartfonach).

Szkolenie składa się z dziewięciu (9) interaktywnych prezentacji:

• 1 i 2: Goście z dysfunkcją wzroku i oferta Mundaneum dla nich.
• 3 i 4: Goście o ograniczonej sprawności ruchowej i oferta Mundaneum dla nich.
• 5 i 6: Goście z dysfunkcją słuchu i oferta Mundaneum dla nich.
• 7 i 8: Odwiedzający z zaburzeniami neurologicznymi i oferta Mundaneum dla nich.
• 9: Quiz końcowy.

Każda prezentacja (z wyjątkiem pierwszej i ostatniej) rozpoczyna się od dwóch lub trzech pytań podsumowujących omówione w poprzedniej prezentacji zagadnienia. Na przykład prezentacja trzecia (3) rozpoczyna się od kilku pytań dotyczących dostępności Mundaneum dla osób z dysfunkcją wzroku. Do stworzenia prezentacji zdecydowaliśmy się użyć Genially z kilku powodów:

• Grywalizacja – narzędzie to oferuje funkcje pozwalające uczestnikom na zaangażowanie się. Możliwości są niemal nieograniczone: od prostych pytań typu „tak/nie” po gry typu escape room.
• Intuicyjna obsługa – narzędzie to jest łatwe w użyciu zarówno dla twórców, jak i użytkowników. Wszystko dzieje się intuicyjnie; nie ma nic, co można by „zepsuć”.
• Zrównoważony rozwój – każda prezentacja jest łatwo dostępna online i może być aktualizowana w dowolnym momencie zgodnie z potrzebami Mundaneum.

Z punktu widzenia twórcy najtrudniejsze było zrównoważenie gamifikowanych doświadczeń z klasyczną prezentacją wiedzy, którą chcieliśmy przekazać uczestnikom. Jednocześnie każda prezentacja musiała być krótka i konkretna. Nie chcieliśmy zabierać uczestnikom zbyt wiele czasu: maksymalnie 10–15 minut na prezentację. Podczas szkolenia otrzymywali jedną prezentację dziennie. Strategia ta sprzyja zapamiętywaniu przyswojonej wiedzy i pozwala pracownikom zgłębiać ją na miejscu podczas szkolenia.

Przetestowaliśmy prezentacje z udziałem pięciu przedstawicieli grupy docelowej: dwóch pracowników kasy/punktu informacyjnego Mundaneum, koordynatora ds. dostępności Mundaneum oraz dwóch przedstawicieli innej organizacji kulturalnej w Mons. Poprosiliśmy ich o ukończenie co najmniej dwóch z dziewięciu modułów szkoleniowych. Następnie wypełnili formularze opinii.
Ogólne wrażenia były pozytywne (ocena 4–5 w skali 1–5). Szkolenie uznano za interesujące, z dobrą równowagą między elementami interaktywnymi/grywalizacyjnymi a edukacyjnymi. Jedna osoba zgłosiła, że czasami było zbyt dużo treści edukacyjnych. Doświadczenie edukacyjne również zostało dobrze ocenione. Testerzy zdobyli nową wiedzę na temat dostępności Mundaneum i uznali ją za przydatną zarówno w kontekście zawodowym, jak i osobistym. Wśród przymiotników użytych do opisania szkolenia najczęściej wybierano: interesujące, edukacyjne i oszczędzające czas. Nasi testerzy wskazali kilka obszarów, które można poprawić, aby uatrakcyjnić elementy grywalizacji. Na przykład pytania wielokrotnego wyboru – jedna osoba uznała, że konieczność wielokrotnych prób znalezienia właściwej kombinacji odpowiedzi była demotywująca. Inna osoba napisała, że dobrze byłoby rozpocząć „prawdziwe” szkolenie od sesji wprowadzającej, aby zapewnić uczestnikom lepszy kontekst.
Jednak wszyscy testerzy jednogłośnie polecili tę formę szkolenia swoim współpracownikom i uznali jej długoterminowy potencjał.

Doświadczenie pokazuje, że bardzo trudno jest zapewnić spójne i skuteczne szkolenia dla pracowników na stanowiskach o dużej rotacji. Dotyczy to również pracowników obsługi klienta. Nie wynika to wyłącznie z kwestii budżetowych. Ciągłe szkolenie innych osób zajmowałoby zbyt dużo czasu osobie odpowiedzialnej za dostępność i odwracało jej uwagę od innych obowiązków. Szkolenia prowadzone przez organizacje zewnętrzne, nawet te najlepsze, zawsze będą miały charakter ogólny. Nasza inicjatywa odpowiada na potrzebę ciągłego szkolenia nowych pracowników.

Tworząc takie szkolenia, powinniśmy unikać:

• Wprowadzania zbyt dużej ilości informacji. Muszą one być dobrze dobrane.
• Próbować uczynić prezentację zbyt interaktywną. Należy zachować równowagę między interaktywnością i zabawą a solidną dawką wiedzy.
• Ogólnikowości. Treść należy dostosować do charakterystyki organizacji.
• Dziecinności. Należy dostosować układ, słownictwo i metody do grupy docelowej.

Współpraca ta pokazała nam, jak ważne jest zapewnienie stałych szkoleń wewnętrznych dla pracowników muzeum w zakresie dostępności. Wiele muzeów w Belgii, w tym Mundaneum, jest bardzo dobrze przygotowanych do przyjmowania gości o specjalnych potrzebach. Bardzo ważne jest jednak, aby pracownicy recepcji mieli dobrą znajomość wszystkich dostępnych udogodnień – od książek dotykowych po pętle indukcyjne. Jest to bowiem jedyny i najlepszy sposób, aby zapewnić odwiedzającym wyjątkowe i pełne wrażenia.