Edufurniture (meble edukacyjne). Espace gallo-romain, Ath, Belgia

Espace gallo-romain to wyjątkowa organizacja na mapie Belgii. Mieści się w XIX-wiecznym budynku, dawnej l’Académie de dessin [Akademii Rysunku]. Powodem jej powstania jest bardzo dobrze zachowana starożytna rzymska drewniana barka – łodzi używanej do transportu różnych towarów po rzekach i kanałach. Łódź została odkryta w 1975 roku i przez następne dwie dekady była odnawiana. W 1997 roku Espace gallo-romain zostało otwarte jako ostateczny „port” łodzi. Jest ona eksponowana w ogromnej gablocie, a uzupełnieniem wystawy jest otaczająca ją stała ekspozycja. Podczas wizyty w muzeum można poznać historię wykopalisk oraz dowiedzieć się, jak wyglądało codzienne życie starożytnych Rzymian i Galów w tej okolicy. Część wystawy została stworzona jako interaktywna ekspozycja, gdzie wśród oryginalnych przedmiotów i gablot można znaleźć gry planszowe, tkaniny (z możliwością dotknięcia), a nawet ubrania (z możliwością przymierzenia).

Zespół muzeum był szczególnie zainteresowany różnymi strategiami zwiększania dostępności wystaw muzealnych dla różnych grup odbiorców, w tym dla osób o specjalnych potrzebach. Poszukiwali pomysłów, które byłyby trwałe, opłacalne i jak najbardziej uniwersalne. Dlatego nasze szkolenie poświęciliśmy przedstawieniu panoramy różnych udogodnień dostępnych w muzeach w całej Europie. Zainspirowani przykładami przedstawionymi podczas szkolenia oraz własnymi doświadczeniami i potrzebami muzeum, zespół Espace gallo-romain poprosił nas o współpracę przy tworzeniu mebli edukacyjnych.

Meble edukacyjne, jak je nazwaliśmy, miały zawierać treści praktyczne dostępne dla zwiedzających w każdym wieku i o różnych potrzebach. Bardzo ważnym założeniem było dla nas, aby treść mebli edukacyjnych dobrze korespondowała z wystawą. Powinny one zachęcać zwiedzających do postrzegania oryginalnych obiektów nie tylko jako czegoś, czego „nie można dotykać”, ale także jako przedmiotów, które towarzyszyły ludziom w codziennym życiu wiele lat temu – używali ich do gotowania, ubierania się, transportu itp. Kolejną bardzo ważną wytyczną było to, że meble edukacyjne powinny być łatwe do przenoszenia i mieścić się w windzie muzeum, aby można je było wykorzystywać w różnych kontekstach i podczas regularnych zajęć edukacyjnych.

Meble edukacyjne to prostokątne drewniane meble na kółkach, które otwierają się z czterech stron. Każda strona poświęcona jest innemu tematowi:

• Łódź – w środku można wziąć do ręki drewniany model łodzi wystawiony w muzeum, kopie wiosła, żagla i lin używanych na starożytnych barkach. Można również spróbować swoich sił w liczeniu cyframi rzymskimi dzięki łamigłówkom znajdującym się w środku.
  Jedzenie – w tej części można powąchać i spróbować odgadnąć nazwy lokalnych i importowanych starożytnych przypraw dostępnych w tym regionie. Dzięki mapie można spróbować odgadnąć i sprawdzić pochodzenie przypraw importowanych. Zwiedzający mogą również zapoznać się z niektórymi starożytnymi rzymskimi przepisami, a najodważniejsi z nich – przygotować potem te potrawy w domu.
• Moda – Lustro, lustro… a nawet trzy. Jedno nowoczesne, jedno metalowe, aby zobaczyć, jakich używali starożytni Rzymianie, i jedno zniekształcające, aby pokazać, jak trudno jest stworzyć dobre lustro. Oprócz luster, w tej sekcji znajdują się starożytne rzymskie i galijskie ubrania do przymierzenia oraz paski różnych barwionych tkanin (wełna, bawełna itp.) używanych w tamtych czasach.
• Ceramika – kopie starożytnych naczyń umieszczone w tej części mają na celu pokazanie różnic między naczyniami używanymi do przechowywania, przygotowywania i podawania potraw. Zadaniem zwiedzających jest stworzenie małej ekspozycji muzealnej: ułożenie ceramiki według przeznaczenia i dodanie odpowiednich etykiet.

Powyższa treść jest uzupełniona audiodeskrypcjami i nagraniami w języku migowym.

Edufurniture jest wynikiem naszej współpracy i dyskusji z zespołem muzeum, co pozwoliło nam zoptymalizować treść. Chcieliśmy uniknąć przeładowania mebla, a jednocześnie uczynić go jak najbardziej interesującym i użytecznym na różne sposoby dla zwiedzających o różnych potrzebach. Najtrudniejszą częścią, czyli wyborem motywów przewodnich mebli i przedmiotów, które w nich umieścimy, musieliśmy zająć się na samym początku procesu. Po podjęciu decyzji wszystko przebiegało już gładko.

Jednym z kluczowych wniosków płynących z tej współpracy jest to, że planując wystawę muzealną, powinniśmy rozważyć zapewnienie zwiedzającym różnorodnych, nawet stosunkowo „prostych” doświadczeń praktycznych, które pozwolą im odkrywać świat za pomocą różnych zmysłów i na różnych poziomach percepcji. Na przykład ceramika, którą zdecydowaliśmy się umieścić w Edufurniture, może być odkrywana przez dzieci na poziomie jej przeznaczenia, poprzez odpowiedź na pytanie: do czego służyła? Z kolei osoby dorosłe z dysfunkcją wzroku mogą porównać rodzaje gliny, z której została wykonana, dekoracje lub ich brak itp.

Podejście to wspiera dwie ważne wartości, które muzea powinny brać pod uwagę przy projektowaniu nowych obiektów: zrównoważony rozwój i uniwersalny projekt. Pierwsza z nich wspiera nie tylko cechy ekologiczne, ale także uczy zespoły muzealne projektowania długoterminowych strategii angażowania zwiedzających. Druga przyczynia się do myślenia o obiektach edukacyjnych muzeów, które angażują zarówno zwiedzających, jak i pracowników muzeum. Ponieważ obie grupy z nich korzystają. Jest to coś, o czym często zapomina się podczas projektowania podobnych doświadczeń praktycznych. Nasza współpraca z Espace gallo-romain uświadomiła nam, że podczas projektowania nie możemy zapominać o potrzebach pracowników (np. mebel powinien być łatwy w transporcie i mieścić się w windzie).