Wystawa: Pyskowice – Miasto. Audio-przewodnik po historii i kolei. Miejski Ośrodek Kultury i Sztuki – Pyskowice – Poland

Wystawa stała „Pyskowice Miasto” w Centrum Wystawienniczym MOKiS w Pyskowicach prezentuje bogatą historię powojennego rozwoju miasta oraz znaczenie pyskowickiego węzła kolejowego w latach 1945 – 2005. Ekspozycja została stworzona w oparciu o unikalne materiały archiwalne, dokumenty, fotografie i pamiątki prywatne, pozyskane dzięki współpracy z mieszkańcami i lokalnymi instytucjami.

Pod hasłem „O tym, jakie były i mogły być – miasto, stacja, historia” wystawa wnikliwie dokumentuje odbudowę rynku, rozwój urbanistyczny miasta oraz projekty dużych osiedli mieszkaniowych. Szczególne miejsce poświęcono historii stacji kolejowej „Pyskowice Miasto” oraz ambitnemu projektowi budowy „Śląskiego Metra”.

Ekspozycja obejmuje między innymi archiwalne fotografie z okresu powojennej rozbudowy miasta, dokumentację planów urbanistycznych z lat 60. i 70., oryginalne tablice informacyjne i szyldy peronowe, zegary oraz wyposażenie kolejowe dawnej stacji, mundury pracowników kolei, tablice miejscowe i oznaczenia infrastruktury kolejowej. Wystawę uzupełnia miniatura rzeźby Stanisława Hochuła, której historia została odkryta dzięki staraniom Julii i Jarosława Słomskich.

Projekt „Stacja Pyskowice • Kolej Aglomeracyjna i Muzealna GOP”, powstały w 2015 roku, stanowi największą ogólnodostępną bazę danych o historii Pyskowic, lokalnego węzła kolejowego i rozwoju kolei aglomeracyjnej oraz muzealnej na Górnym Śląsku.

Początkowym założeniem było zwiększenie dostępności wystawy dla wszystkich zwiedzających, w tym osób z trudnościami w poruszaniu się, problemami wzrokowymi i słuchowymi. Uzgodniono z parterem opracowanie nagrań do audio przewodnika, które pozwoliłby na samodzielne zwiedzanie, z zachowaniem narracyjnego i edukacyjnego charakteru ekspozycji.

Głównymi celami projektu były:

• ułatwienie odbioru wystawy osobom z różnymi potrzebami;
• zapewnienie spójnej narracji łączącej wszystkie gabloty i obiekty;
• wzmocnienie zaangażowania odwiedzających poprzez interaktywną i przystępną formę audio;
• popularyzacja lokalnej historii i dziedzictwa kolei w sposób nowoczesny i atrakcyjny.

Treści do audio przewodnika zostały opracowane przez zespół Fundację ARTeria w ścisłej współpracy z pracownikami MOKIS oraz Stacji Pyskowice, którzy dostarczyli wszystkie niezbędne informacje, materiały, itp. a także uczestniczyli w procesie nanoszenia korekt. Za nagranie lektorskie oraz opracowanie dźwiękowe odpowiedzialny był doświadczony muzyk i kompozytor Wenancjusz Ochmann. W zespole Fundacji ARTeria pracują osoby specjalizujące się m.in. w projektowaniu wystaw i doświadczeń związanych z ekspozycjami sztuki lub historycznymi, projektowaniu graficznym, komponowaniu i aranżowaniu muzyki, w tym doborze muzyki podkładowej a także specjaliści IT w tym od przygotowywania publikacji w formatach e-pub i innych.

ARTeria ma doświadczenie:

• w przygotowaniu materiałów edukacyjnych;
• w przygotowaniu oprawy dźwiękowej – zapewnienie wysokiej jakości narracji i subtelnej oprawy muzycznej, która nie kolidowałaby ze słowem mówionym;
• w tworzeniu materiałów cyfrowych dostępnych, zapewnieniu integracji różnych cyfrowych formatów i znajomość zasad inkluzywności.

Nagrania zostały zaprojektowane jako przewodnik krok po kroku, prowadząc zwiedzających przez wszystkie gabloty wystawy „Pyskowice Miasto”. Każdy obiekt opisany jest w przystępny, narracyjny sposób, z podkreśleniem historii miasta, stacji kolejowej i znaczenia eksponatów. Tour obejmuje sekcje tematyczne: fotografie, plany urbanistyczne, rzeźbę „Foka”, wyposażenie kolejowe i obiekty edukacyjne.

Narracja została przygotowana w neutralnym, zrozumiałym języku, z krótkimi akapitami i wyraźnym podziałem na segmenty odpowiadające poszczególnym gablotom. Zastosowano dodatkowe komentarze kontekstowe, aby przybliżyć znaczenie eksponatów i powiązać je z lokalną historią.

• nagrania audio w formacie MP3 z możliwością odtwarzania na smartfonach i tabletach;
• podział na krótkie moduły odpowiadające każdemu obiektowi;
• połączenie wybranych elementów nagrań z plikiem PDF oraz publikacją w formacie e-pub o wystawie.

• konieczność dostosowania języka narracji do różnych grup wiekowych i osób z różnymi potrzebami;
• techniczne ograniczenia w nagraniach dotyczące akustyki sali;
• synchronizacja numerów gablot z treścią audio przewodnika.

• opracowanie jasnego scenariusza i segmentacja narracji na krótkie moduły;
• testy nagrań w sali wystawowej w warunkach rzeczywistych.

Zespół MOKiS zdecyduje w późniejszym terminie o sposobie udostępnienia – czy w formie QR codów czy poprzez stronę instytucji, w obydwu wersjach można korzystać z osobistych telefonów, żeby zapewnić jak najszerszy dostęp. Narzędzie jest dostępne w trzech wersjach językowych: polskiej, angielskiej i niemieckiej.

Testerzy ocenili audio przewodnika bardzo pozytywnie. Podkreślano czytelność narracji, dostępność treści, możliwość samodzielnego zwiedzania oraz ciekawą formę edukacyjną. Osoby z trudnościami sensorycznymi doceniły możliwość regulacji głośności odtwarzania np. na smartfonach.

Projekt pokazał, że audio przewodnik może znacząco zwiększyć dostępność wystawy i zaangażowanie odwiedzających. Warto promować takie rozwiązania w instytucjach kultury, szczególnie przy ekspozycjach edukacyjnych i historycznych. Należy unikać nadmiernie długich segmentów narracji i zbyt skomplikowanego języka, który może ograniczać odbiór treści.

ARTeria wniosła doświadczenie techniczne, znajomość standardów dostępności, a MOKIS i Stacja Pyskowice wsparcie w tworzeniu scenariusza i korekty. Główne wyzwania obejmowały dostosowanie narracji do różnych grup odbiorców i warunków technicznych. Projekt pokazał, że efektywna współpraca między instytucjami i organizacjami pozwala stworzyć innowacyjne, dostępne i atrakcyjne doświadczenie zwiedzania.